Web Tasarımı Satış ve Pazarlamada Yasal ve Etik Konular

İnternet kullanımının artmasıyla birlikte sanal dünyada üretilen içerik, yapı ve tasarımlar doğal olarak hızla artmaktadır. Fakat İnternetin sunduğu bu imkânlar, aynı ortamda çok hızlı bir şekilde kopyalanmakta ve izinsiz kullanılmaktadır. Böylece üretilen içerikler oluşturulan tasarımlar kolaylıkla el değiştirmekte ve insan emeğinin ürettiği değer hiçe sayılarak haklar ihlal edilmektedir.

İnternet yapısı gereği denetlenmesi ve kontrolü çok zor bir alandır. İnternette web siteleri vasıtasıyla oluşturulan içerik ve tasarımlar özgün olmak zorundadır. İnternet aynı zamanda özgürlük alanı olarak bilinmektedir. Öte yandan fikri hakların korunması da şüphesiz insan doğası gereği emek sahibine olan bir saygı türüdür.

Web ortamında yasal ve etik konularla ilgili problemler sadece web tasarımcılarının fikri hakları ile ilgili değildir. Öte yandan İnternet kullanıcıları web sitelerine ziyaretleri sırasında veya web sitelerinden alış veriş yaparken bazı endişelere sahiptir. Kişisel bilgilerin üçüncü taraflara geçmesi, kullanıcılar için bir endişe kaynağıdır. Bu durum, kullanıcıların web sitelerini ziyaret ederken kendilerini güvende hissetmemelerine neden olabilmektedir. Bu yüzden web ortamında yasal ve etik konulardaki problemler hem web tasarımı ve içerik üretenler için hem de web sitesi kullanıcıları için hayati öneme sahiptir.

Web siteleri tasarlanırken üretilen içeriklerin yasal ve etik konulara uygun olması dik- katle üzerinde durulması gereken bir konudur. Web tasarımcısının yasal mevzuata tama- men hakim olması çok zor olduğundan, konusunda uzman hukukçulardan destek alınabilir.

Veri Gizliliği

Bir işletmenin web sitesinin kullanıcı paneline ulaşabilen yetkililer, ziyaretçilerin tıklama hareketleri ile ilgili bilgilere sahip olabilmektedirler. Diğer taraftan yine isterlerse eğer girilmiş olan vatandaşlık numarası, kredi kartı numarası, adres, telefon gibi şahsi bilgilerine kendi veri tabanlarından ulaşabilirler. İşletmeler bu özel bilgilerin üçüncü şahısların eline geçmemesi için gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdürler. Yine bu tür kişisel bilgilerin üçüncü şahıslarla paylaşımı, veri sahibine zarar verebilecek nitelikte olmasa dahi izinsiz olduğu sürece doğru değildir.

Günümüzde bilinçli tüketiciler her alanda olduğu gibi web ortamında da artmaktadır. Kimi İnternet kullanıcıları ziyaret ettikleri web sitelerinin sahip olduğu sertifikaları inceleyerek veri gizliliği konusunda kendilerini güvende hissetmek isterler. Bu sertifikalardan en çok bilineni SSL (Secure Socket Layer) adlı, güvenli soket katmanı anlamına gelen güvenlik sertifikasıdır. İşletmeler web sayfalarını ziyaret edenlerin bilgilerini korumak amacı ile bu tür güvenlik sertifikalı hizmetlerden yararlanabilir.

Öte yandan kullanıcıların tek endişesi kişisel bilgilerinin 3. tarafla paylaşılması ihtimali değildir. Aynı zamanda kullandıkları ödeme yöntemlerinden dolayı dolandırıcılığa uğrama ihtimalleri kullanıcılar için ciddi bir risk algısıdır.

Gelişmiş ülkelerin çoğu bu tür güvenlikler için ilkeler belirlemiş ve başta kamu kurumları olmak üzere her kesimin dikkate alması tavsiye edilmiştir. Örneğin ABD’de federal web site yöneticilerinin kişisel bilgilerin gizliliğine yönelik uymakla yükümlü oldukları ilkeler şunlardır:

  1. Ziyaretçilerin kişisel bilgilerinin gizliliğine üst düzeyde önem
  2. Gizliliği ihlal eden ve gelişen teknolojiler takip edilmeli ve gizliliğin korunması sürekli olmalıdır.
  3. Kişisel bilgilerin gizliliği ile ilgili olarak bilgilendirmeler yaygınlaştırılmalıdır.
  4. Kişisel bilgiler ancak gizlilik bildirgesine uyarak korunabileceğinden gerekli faaliyetler bu yönde olmalıdır.
  5. Multimedya ve metin gibi her türlü dijital belgelerde gizlilik prensibine uyulmalıdır.
  6. Sistem yöneticileri tarafından erişilen bilgilerde de gizlilik ilkelerine uyulmalıdır.
  7. İnternet ve web uygulamaları ile ilgili yapılan işlemlerde kurumların hukuk müşavirleri de kararlara katılmalıdır.

Güvenlik

Web sitelerinde güvenliğin gerekli tedbirler alınarak sağlanması hem web sitesindeki içeriği ve sistemi korumak için hem de web sitesi ziyaretçilerinin kişisel bilgilerinin korunması için çok önemlidir.

Web tasarımcısı web sitesinin güvenliğini hangi yazılım ve programlarla sağlayacağını planlanması gerekmektedir. Hem web sitesinin hem de kullanıcıların verilerinin güvenliği kullanılacak sistemin kalitesine bağlıdır. Web sitesinin test aşamasında güvenlikle ilgili çıkabilecek problemler tespit edilmeli gereken tedbirler alınmalıdır. Web güvenlik yazılımları ile web sunucularındaki güvenlik açıkları kolaylıkla tespit edilebilmektedir.

Web sitesinin güvenlik duvarı ne kadar sağlam olursa olsun taraflar birbirlerinin kimliklerini doğrulamak zorundadır. Hem ziyaretçinin gerçek olup olmadığı tespit edilmeli hem de web sitesinin bilgilerinin ziyaretçi tarafından doğrulamasına imkân verilmelidir. Web sitesi tasarımcısı güvenlikle ilgili uluslararası protokolleri web sitesine entegre etmek zorundadır. SSL gibi güvenlik protokolleri sayesinde, bilgi güvenli bir şekilde, sadece doğru kişiye gönderilir ve bilgiyi gönderen ile bilgiyi alan arasında güvenli bir veri iletişimi sağlanarak üçüncü şahısların görmesi engellenir. Böylelikle kredi kartı numarası, isim, adres vb. bilgiler güvenli olarak iletilebilir.

SSL, ağ üzerindeki web Uygulamalarında bilginin doğru kişiye güvenli olarak aktarılması için geliştirilmiş bir yazılımdır. Web sunucularına program olarak yüklenen SSL iletişim güvenliği için kullanılır. SSL kişilerin web sitelerine verdiği bilgileri şifrelere dönüştürür, sonra bu şifreleri sadece doğru alıcıların deşifre etmesine izin verir. SSL, dijital olarak web sunucusunu tanımlar ve o kuruluş hakkında bazı bilgiler içerir.

Web sitesi bilgilerinin yalnızca yetkilendirilmiş kişiler tarafından ulaşılabilir olması güvenlik önlemlerinin başında gelir. İzinsiz erişimi deneyen art niyetli kişilerin engellene- bilir olması gerekir. Gizlilik web sitesi verilerinin isteyerek ya da istemeyerek ulaşılmasına engel olunması anlamına gelir.

Bilginin hakiki, gerçek, doğrulanmış ve bozulmamış olduğundan emin olunmalıdır. Günümüzde İnternette içerik üretmek kolaylaştığı için bilginin doğruluğunun teyit edilmesine her zamankinden daha çok ihtiyaç vardır.

Fikri Mülkiyet

İnternetin sağladığı olanaklar sayesinde web siteleri ülke sınırlarını ortadan kaldırmıştır. Farklı ülkeler İnternette hukuk konusunda farklı mevzuatlara ve uygulamalara sahiptir. Bu nedenle ülkeler arasındaki bir asgari uzlaşmanın gerçekleşmesi ön şart olarak görülmektedir.

Web sayfaları görüntü, ses, metin ve şekil gibi içeriklerden oluşur. Web sayfaları sahip oldukları içerik yok sayılarak eser niteliği taşıdığı takdirde web sayfası eser olarak koruna- bilir. Web sayfası üretilirken değişik nitelikteki eser tipleri bir araya getirilir. Bu sebeplerle, web sayfası derleme eser olarak koruma kapsamında yer alabilir. Gerçekten de, derleme eser, birden fazla eserin belli bir plân ve programa çerçevesinde seçilip düzenlenmesiyle oluşturulan ve kendisini meydana getiren içerikten bağımsız eser olarak kabul edilmektedir. Web sayfaları veri tabanı olarak, derleme eser kabul edildiğinden, bu alandaki korumadan bağımsız olarak yararlanabilir.

Web sayfaları tasarımın dışında görsel, yazı, ses gibi içeriklere sahiptir. Bu içerikler makale, kitap, müzik, çizim, film olarak kullanıcılara sunulabilir. Web sayfasında kullanıcılara sunulacak bu tür içerikler fikri mülkiyet kapsamında değerlendirilmek zorundadır. Web sitelerinde fikri hırsızlıklar genelde bu kapsamda yapılmaktadır. Hak sahiplerinin kendi istekleriyle web sayfalarında yayınladıkları eserler, fikri mülkiyet yok sayılarak web ortamında çok kolaylıkla kopyalanabilir. Hızla gelişen teknoloji kopyalanan içeriğin hak sahibinin izni olmayan kaynaktan yayılmasına da olanak sağlamaktadır. Böylelikle hak sahibinin maddi ve manevi haklarına tecavüz edilmiş olunur.

Hak sahiplerinin haklarını koruması için yeni ürünlerde lisans alınması hukuki açıdan hak sahiplerinin elini güçlendirmede yardımcı olacaktır. Lisans almak için gereken bazı şartlar vardır. Bu şartların en önemlisi kimsenin hakkında fikir sahibi olmadığı bir konuyu üreterek yenilik gerçekleştirmekir. Yenilik gerçekleştirirken mevcut tekniklere bağlı olmadan veya mevcut tekniklerin doğal sonucu olmayan yeni bir teknik geliştirerek tekniği bilinen durumun aşılması gerekmektedir. İcat edilen ya da geliştirilen teknik gerçek hayat şartlarında uygulanabilir olmalıdır.

İnternetin dünyaya yayıldığı ülke olan ABD’de online patent hakları konusunda da iyileştirmelere gitmektedir. Sektörün oluştuğu merkez konumlu bir ülkenin hukuki altyapısının, sektörün yayıldığı ülkelere göre daha ileride olması kaçınılmaz bir sonuçtur.

ABD’de Amerikan Patent ve Tescil Bürosu patent hakları ile ilgili eğitim yanında konuyla ilgili yayınlar da yapmaktadır. Büro patent hakları konusunda şu ilkeleri benimsemektedir (Özbay ve Akyazı, 2004):

  • Elektronik ticarette ilişkin güvenli bir çerçeve yaratmak amacıyla patent sözleşmelerinin geliştirilmesi,
  • Patent sahiplerinin izni olmadan hükümetlerin müdahaleden kaçınması,
  • Ülkelerin patent haklarını korumaları konusunda etkin ve adil koruma mekanizmalarının geliştirmeleri yönünde teşvik edilmeleri,
  • Patent hakkının korunması için uygun uluslararası standartların geliştirilmesi.

Bir Cevap Yazın