Netiket (Netiquette) ve Multimedya Eser Nedir?

Netiket, internetteki adap ile görgü kuralları ve dijital ahlak için standart oluşturmaya yönelik etik kurallar bütünüdür. İnterneti yöneten, kontrol eden tek bir otorite olmaması sebebiyle herkesin üzerinde anlaştığı, genel geçer kurallar değillerdir. Bu kurallar riayet etmek gönüllülük esasına ve özdenetime dayanır, genellikle kanuni yaptırımları yoktur.


Uluslar arası alanda tüm ülkelerde geçerli olan bir netiket sistemi bulunmamaktadır. Ancak devletler, ulusal düzenlemelerle bazı netiket kurallarına uymayı zorunlu hale getirebilirler. Uluslar arası alanda ortak kuralların belirlenmesi için Milletlerarası Bilgi İşleme Federasyonu’nun (International Federation for Information Processing – IFIP) İnternetin Yönetimi ve Etik Kurallar başlıklı bir çalışması bulunmaktadır.

Telif hakları açısından önem teşkil eden ve internette paylaşımları konu alan kuralların oluşumu için Creative Commons (CC) sivil organizasyonunun çalışmaları bulunmaktadır. IFIP, CC gibi sivil oluşumların oluşturduğu netiket sistemlerinin resmi niteliği olmasa da saygınlığı bulunmakta ve bu durum internet kullanıcıları arasında geniş etki alanı sağlamaktadır. Fakat bu çalışmaların tamamıyla başarıya ulaştığı ve genel geçerlik kazandığı söylenemez.

BİLGİ: Creative Commons kar amacı gütmeyen, telif hakları alanında esneklik ve paylaşımı yaygınlaştırmak amacıyla kurulmuş bir düşünce hareketi ve organizasyonudur.

Multimedya Eser

“Medya”, her türlü veri ve bilgiyi iletirken kullanılan araçların tamamını ifade eder. “Multimedya” kavramı ise “çoklu ortamlı iletim” demektir. Özellikle dijital ortamda kullanılan multimedya iletim sistemi, insanın farklı duyu organlarıyla algılayabildiği müzik, video, fotoğraf, grafik, animasyon gibi birden çok farklı kodla yazılmış, birden çok formatta parçalardan oluşur. Multimedya eserlerin, kullanıcıyla karşılıklı etkileşim içinde olmayı sağlayan interaktif bir ortamda kullanıma müsait bir yapıları vardır.

Dijital medya kavramıyla birlikte multimedya eser kavramı da hayatımıza girmiştir. Diğer iletim yöntemlerinden farklı olarak multimedya iletimi birkaç formatta veriyi bir arada barındırdığından bu parçaların hepsi eser olmayabilir. Multimedya şeklindeki iletim sisteminin kendi başına eser olup olmadığı ise doktrinde tartışmalıdır. Doktrinde hakim görüş multimedya eseri, yeni bir eser türü olarak kabul etmez. Web sitelerinin, video oyunlarının, dijital gazetelerin her birini multimedya eser olarak FSEK çerçevesinde koruyamasak da, multimedya iletim sisteminin bir eser içermesi durumunda bu eserin FSEK kapsamında korunacağından kuşku yoktur.

Bir Cevap Yazın