BAŞARILI BİR WEB SİTESİ GELİŞTİRME SÜRECİ

Başarılı ve profesyonel görünümlü bir web sitesi geliştirmek iyi bir eğitim almadan mümkün değildir. Bu eğitim özellikle işletme, grafik ve programlama bilgisi temellerinde olmalıdır. Öncellikle web sitesi tasarımı bir plana dökülmeli ve bir yol haritası çıkarılmalıdır. İşletmeler web sitesinin geliştirilmesinde bir taraftan geleneksel, diğer taraftan da online pazarlama stratejilerini bir bütün olarak değerlendirmeleri gerekmektedir. Bu nedenle işletmeler öncelikli olarak genel pazarlama amaç ve stratejileri ile İnternet yoluyla pazar- lama faaliyetleri için belirlediği amaç ve stratejilerini tanımlamalıdırlar. Başarılı bir web sitesi geliştirme sürecinde tüketicilerin beklentilerini de dikkate almak önemlidir. Bu nedenle muhtemel kullanıcıların beklentilerinin ve kullanım amaçları çok iyi bilinmelidir.

Doğal olarak, İnternette başarılı faaliyetlerde bulunabilmenin öncelikli adımı profesyonel web sitesi kurmaktır. Sunulan mal veya hizmetler ne kadar iyi olursa olsun, profesyonel olmayan web siteleri yüksek kalitedeki bu mal veya hizmetlerin algılanmasında büyük bir engel olarak ortaya çıkabilir. Dolayısıyla nitelikli bir web sitesinin oluşmasını nelerin etkilediğine bakılırken dikkate alınması gereken en önemli özellik sitenin tasarımıdır. Bir web sitesi, tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılayarak memnuniyet ve bağlılık oluşturmalı ve tüketicilerin tekrar siteyi ziyaret etmelerini sağlamalıdır.

Alışveriş yapılan web sitelerinde kullanıcı bilgilerinin güvenliği ön plana çıkarken, kişisel bloglarda hedef kitleye uygun resimler kullanılmak zorunda olabilir. Web sitesinin hazırlanması ile hedef pazarın seçilmesi aynı anda yürütülmesi gereken bir konudur. He- def kitlenin özelliklerine ve web sitesinin amacına göre geliştirilecek olan içerik farklılık gösterebilir. Web sitesi hazırlarken hedef kitle belirlenmeli, amaç açıkça ifade edilmeli, ana başlıklar ve içerikler gerekli bilgileri içermelidir. Sitede yer alacak olan içerik daha önce- den belirli olursa, amaçtan sapmayan, dağınık olmayan, hedef kitleye uygun olan bilgiler kullanıcılara daha anlaşılabilir iletilebilir.

Ayrıca web sitelerinin açılacağı tarayıcı özellikleri ile tasarım uygun olmak zorundadır. Bu durum aynı zamanda mobil araçlar için de geçerlidir. Bu nedenle geliştirilen sayfa gerek tüm tarayıcılar, gerekse tüm IOS ve Android gibi işletim sistemleri için uyumluluğu test edilmelidir. Yapılacak web sitesinin hedef kitlesi, kuruluş amacı ortaya konulduktan sonra siteye uygun içerikler de üretilmeye başlanmalıdır. Web sitesi ve içerik yönetimi, web üzerinde bulunan her türlü elektronik kaynağın muhafazası, düzenlenmesi ve erişilir hâle getirilmesidir. Web sitesinin içeriği arama motorlarının bizi üst sıralara çıkarması için özgün olmak zorundadır. Bu noktada imla ve yazım hatalarına dikkat edilmelidir. Yapılan bir çalışmada Rhodes (1998), güzel içeriğin, sade tasarımın, az dil bilgisi hatasının web sitelerine daha fazla güven duyulmasını sağladığı ve kullanıcıların güven duydukları bir sitenin daha kullanışlı olduğunu ifade ettiklerini belirtmektedir.

Bu nedenle etkili bir web sitesi tasarımı için doğru içerik seçimi önemlidir. Tasarımın sade olması siteyi hem hızlı hem de cazip hâle getirmede temel faktördür. Çünkü web siteleri karar aşamasında tüketici davranışları üzerinde önemli rol oynamaktadır.

Domain Kaydının Yapılması

Domain, bir web sitesinin İnternet ortamındaki yeri ve tabelası olarak adlandırılabilir. İşletmelerin, gerçek ortamlarda olduğu gibi İnternet ortamında da özellikle müşteri ve iş ortakları ile iletişimlerini sağlayabilmeleri için kendilerine ait bir adresleri olmalıdır. Aynı şekilde, İnternet üzerinde faaliyet gösteren bir işletmeye ulaşabilmek için o işletmenin İnternet adresinin bilinmesi gerekmektedir. İşletmeler, böyle bir ortamda adreslerini belirlerken, genellikle kendi kuruluşlarının adını ya da markalarını kullanmaktadırlar. Böylelikle kullanıcı, muhtemel domain adresi sayesinde işletmeye kolaylıkla ulaşabilir.

IP adresinin isme dökülmüş hâli olan domain ismi, sitelerin kolay akılda kalmasının en önemli etmenidir. Domain ismi hem bir marka olarak kullanıcıların aklında yer ede- bilir hem de web sitesinin içeriği hakkında kullanıcılara genel olarak bir fikir verebilir. Domain adresleri ismin yanında kuruluş türü ve ülke kodlarını da barındırırlar. Kuruluş türlerinin en yoğun kullanılanı “.com”dur. İngilizcede ticari anlamına gelen commercial kelimesinden türemiştir. Domain adresinde kullanılan bir diğer kuruluş türü ise “.edu”dur. İngilizcede eğitim anlamına gelen education kelimesinden türetilmiştir. “.gov” ise kamu kurumları (government) için kullanılan bir kuruluş türüdür.

Domain adres yapısı, bilinen posta ve telefon adreslerinden çok farklıdır çünkü do- main adresi işletmenin fiziki ortamının dışında yer alır. Böylelikle, nakiller olsa dahi ad- reste değişiklikler olmaz. Hatta günümüzde birçok işletme ticari faaliyetlerinin büyük bir çoğunluğunu yalnızca bu domain adresi aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Yine benzer olarak, müşteri için bir işletmenin fiziki mekanındaki avantajdan söz edilebileceği hâlde, İnternette mekan avantajı diye bir şey yoktur. Fakat işletmenin muhtemel domain adresine sahip olması çok önemli bir avantajdır. Bu nedenle, İnternete girerken ilk yapılması gereken işlem, muhtemel domain adına sahip olmaktır. Aksi taktirde bu dezavantajı kapatmak çok güçtür. Yapılacak olan domain kaydı, uluslararası bir kayıt olduğundan, aynı ismi taşıyan başka bir kayıt ile karşılaşma riski büyüktür. Birçok işletmenin sanal ortamlarda faaliyetlerini gerçekleştirmesi ve böylelikle domain kaydı yaptırmayı talep etmesi durumunda doğabilecek problemlere karşı önlem alınmalıdır.

Taslağın Hazırlanması

Taslak, hayal etmeyle başlar ve hayata geçmeyle devam eder. Hedef kitlenin özellikleri, sitenin amacı ve işletmenin vizyonu – misyonu sitenin taslağının oluşturulmasında tasarımcıya yol gösterici olacaktır. Eğer sitenin amacı kesin olarak belli olmazsa, taslak da bir anlam ifade etmeyecektir. Bu nedenle taslak, amaçlar dikkate alınarak hayata geçirilmelidir. İşletmelerin ya da bireylerin ihtiyaç ve isteklerini tam olarak anlayan tasarımcı, öncelikli olarak site haritasını tam olarak oluşturabilir. Bir kısım işletme için web sayfaları yeni ürünlerini tanıtmak amacını taşırken bir başka işletme için yeni pazarlara girmek amacı önemli olabilir. Bu nedenle amaçların tam olarak belirlenmesi taslağın temel aşamasıdır.

Tasarım aşaması başlamadan önce tasarımı yapacak ekibe bazı bilgiler verilmelidir. Tasarımcı aldığı bilgiler doğrultusunda taslağı kafasında canlandırmaya başlar ve uygulamaya döker. Hedef kitle bilgisi tasarımcının alacağı bilgilerin başında gelir. Tasarımcı hedef kit- lenin kimlerden oluştuğunu saptamakla hedef kitleyi tanımlamaya başlar. Ardından hedef kitlenin genel bir fotoğrafı çekilmeye çalışılır. Hedef kitlenin gelir ve eğitim düzeyi nedir? Hedef kitle hangi renkleri sevebilir? Hedef kitle kolay öğrenebilir bir küme midir gibi sorular sorularak web sitesi tasarımı hedef kitlenin özelliklerine göre şekillendirilmeye çalışılır.

Tasarımcı, kullanıcının dikkatini çekmesi için çok çeşitli animasyonlar, kısa filmler ve resimler kullanabilir. Ancak bunların her birinin sayfaya erişim hızını düşürme riski bulunmaktadır. Dolayısıyla taslakta bir taraftan görsel çekicilik diğer taraftan da hız dengesi önemli bir unsurdur. Bu nedenle dikkat edilmesi gereken bir diğer faktör ekrana geliş (scroll) hızıdır. İnternet kullanıcısı siteyi ziyaret ettiğinde en çok önemsediği kriterlerden biri scroll hızıdır. Bu sürenin kısalığı sitenin çekiciliğini arttırır. Bir diğer faktör ise giriş sayfasının (homepage) stratejik özelliğe sahip olmasıdır. Web sitesinin tanıtım sayfası ziyaretçiler açısından anlaşılır, çekici ve aranılan bilgilere kolay ulaşılabilir şekilde tasarlanmalıdır.

Sitenin Geliştirilmesi

Taslağı tamamlanan web sitesi, belirlenen hedeflere göre geliştirilmeye başlanır. Görsel yapı üzerine fonksiyonel özellikler eklenir. Web geliştirme ve kodlama üzerinde çalışacak olan ekip tasarım ekibinden aldığı doneler ile kodlanma işlemini sistematik ve modüler bir şekilde hayata geçirir. Geliştirme aşamasında, planlanan taslak hakkında alınan kararlar uygun programlar ve teknolojiler kullanılarak hayata geçirilir.

Mobil araç kullanım sayısı hızla arttığı için geliştirme aşamasında mobil uyumluluğa mutlaka dikkat edilmesi gerekir. Aynı zamanda semantik web anlayışına uygun bir geliştirme yapılarak web sitesinin İnternet üzerinden kolay erişimi sağlanmalıdır.

WEB SAYFALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE BAŞARI GÖSTERGELERİ

Birçok araştırmacı web sayfalarının kalitesinin ancak kullanıcı tarafından ölçülebileceğini iddia etmektedir. Öte yandan kalitenin ölçümü üç grupta toplanabilir: 1. Sistem kalitesi 2. Bilgi kalitesi ve 3. Servis kalitesi. Sistem kalitesi tasarımsal ve yazılımsal bileşenlerle ilgiliyken, bilgi kalitesi üretilen içeriğin özgünlüğüne ve yetkinliğine bağlıdır. Servis kalitesi ürün ve hizmet satan web sitelerinin sunduğu imkânlara, kargolama süresine ve satılan mal ve hizmetlerin kalitesine göre değerlendirilmektedir.

Günümüzde, web sitelerinin değerlendirilmesinde birçok karar verme çerçevesi ve kriter kullanılmaktadır. Kullanım kolaylığı, cevap verebilme yeteneği, yerine getirme, güvenlik/gizlilik, kişiselleştirme, estetik görünüm, bilgi kalitesi, güven, etkileşim, tanıtım/ilan/ inandırma, eğlenebilirlik ve bütünleşik teknoloji değerlendirme sürecinde en çok kullanılan temel kriterlerdendir. Tablo 1.3, söz konusu temel kriterleri ve tanımlarını vermektedir.

Web Sitesi Değerlendirmede Kullanılan Kriterler ve Tanımları
Tablo 1.3 Web Sitesi Değerlendirmede Kullanılan Kriterler ve Tanımları
Kaynak: Chiou vd. (2010), Park ve Gretzel (2007)

 

Web sayfalarının değerlendirilmesine yönelik çalışmalar son yıllarda hızla artmış durumdadır. Bu değerlendirmeler; elektronik bankacılık, turizm, sağlık, hükümet, alışveriş, elektronik ticaret ve kurumsal işletmeler gibi birçok farklı alanda uygulanmıştır. Ancak söz konusu çalışmaların geneli B2C (işletmeden müşteriye) ticaret modeline yöneliktir. B2B (işletmeden işletmeye) ticaret modeline yönelik çalışmalar daha az düzeydedir. Bu çalışmaların birçoğunda site estetiği ve performansı, içerik, etkileşim, kişiselleştirme, bilgi vericilik, organizasyon, güvenlik/gizlilik, erişilebilirlik, eğlence; B2B web sitelerinin değerlendirilmesinde kullanılan temel kriterler olarak bilinmektedir.

Web sitelerinin yayınlanmasındaki temel amaç, istenilen hedef kitleye amaçlara uygun olarak ulaşmaktır. Web sayfalarının hangi durumda başarılı olacağına dair birçok yaklaşım söz konusudur. Ancak web sitesi değerlendirmede en önemli sorun her kullanıcının özelliklerinin farklı olması ve geniş yelpazeli bir algının varlığıdır. Literatürde başarılı bir web sitesi için birçok ölçek bulunmakta olup kullanıcı testi bunların temelini oluşturmaktır.

Kullanıcı testleri, gerçek olan kullanıcılar ve gerçek işlemlerle yapılır ve alfa, beta gibi sürümlerle adlandırılır. Böylelikle web sitesi ile gerçek kullanıcıların arasındaki etkileşim incelenir. Yani, gerçek kullanıcıların yaşayabileceği problemler tespit edilerek kullanıcı ara yüzünde düzeltmeler yapılabilir. Alexander’e (2003) göre kullanıcı testlerinde 5 faktör incelenmelidir. Bu 5 faktör 5E olarak da bilinmektedir:

  • Effective (Etkililik): İhtiyaç duyulan bilgiye, sunulan içerikle ulaşılıp ulaşılamamasıdır.
  • Efficiency (Etkinlik): Web sitelerinde işlem yapan kullanıcıların, yapmak istedikleri işlemi ne derece hızlı ve etkili olarak yerine getirdiğidir.
  • Engaging (Caziplik): Web sitelerinde vakit geçiren kullanıcıların hangi derecede tatmin olduğudur.
  • Error Tolerant (Hatalara karşı hoşgörü): Kullanıcıların olası bir hatasının geliştirilen sistem tarafından engellenmesidir.
  • Easy to Learn (Kolay Öğrenebilirlik): Web sitesinin kolay anlaşılması ve kullanıcının rahatlıkla öğrenebilmesidir.

Bir Cevap Yazın